Twee weken geleden publiceerde ik een essay over het conflict tussen Cambodja en Thailand en waarom ik daar als buitenlander in Phnom Penh niet over kon zwijgen. Op mijn Facebook. Het kreeg duizenden likes en werd tienduizenden keren gedeeld op Facebook. Mensen kopieerden en plakten mijn woorden zelfs om ze onder hun eigen naam te plaatsen. Het werd gedeeld door de voormalige Minister van Informatie van Cambodja, door de voormalige hoofdredacteur van de Kampuchea-krant, door hooggeplaatste figuren binnen de Cambodjaanse Volkspartij (CPP) en zelfs online aanbevolen door de Senior Adviseur van de Koning van Cambodja. Zelfs het aan de regering gelieerde mediaplatform FreshNews publiceerde mijn regels als hun Editor’s Pick.
Ik voelde me vereerd. Maar ik was me ook scherp bewust van wat het betekende.
Want dit is de paradox van een buitenlander met een platform over Cambodjaanse nationale kwesties: ik voel me vereerd om gehoord te worden, maar ben me pijnlijk bewust van de complicaties. De waarheid is dat wij buitenlandse bewoners die online dingen schrijven een fantastische vorm van zelfcensuur toepassen.
We kunnen serieus niet alles zeggen wat we willen zeggen of met de vinger wijzen naar de elite, en namen noemen met absolute verantwoordelijkheid voor… nee, ook hier niet. Het zou het leven moeilijk maken. Een gesprek met uniformen. Een visum dat niet verlengd wordt wanneer de tijd komt. Consequenties die zich stilte ophopen. Totdat je niet meer langer mag blijven.
Mijn essay ging viraal niet omdat het radicaal was, maar omdat het iets bood wat wanhopig schaars is in het huidige discours: balans. Nuance. Een poging tot begrip in plaats van tribaal gejuich. En dat alleen al voelde revolutionair in een medialandschap dat verdrinkt in nationalistische koeienstront. Dat mag ik wel schrijven, ja.
Dus ja, ik censureer mezelf. Ja, er zijn onzichtbare lijnen die ik niet zal overschrijden omdat ik graag wil blijven in dit land dat ik mijn thuis heb gekozen. Ja, er zijn dingen die ik denk maar niet kan schrijven, namen die ik ken maar niet zal publiceren.
Maar “afgemeten woorden” van iemand die het land waarin hij een welkome gast is wil begrijpen, die de geopolitiek met zijn buurlanden wil doorgronden en verlangt naar veel meer gebalanceerde journalistiek dan de huidige nationalistische propaganda die online wordt gepubliceerd: dat is nog steeds zoveel waard voor mij!
Ik ben hier nooit om Cambodja de les te lezen. Ik ben hier om het te proberen te begrijpen. Om ervan te leren. Om bij te dragen wat ik kan vanuit waar ik sta. Want het alternatief — stilte of propaganda — dient helemaal niemand. Cambodja verdient beter. Het verdient analyse die niet buigt voor tribalisme. Het verdient stemmen die genoeg geven om zorgvuldig te spreken in plaats van achteloos, of enorme stilte.
Ik zal blijven schrijven. Niet alles wat ik denk, maar alles wat ik verantwoord kan zeggen. Dat is de verplichting die ik voel. Dat is de verantwoordelijkheid die komt met gehoord worden. En ik zal die zo zorgvuldig mogelijk dragen.
Ramon Stoppelenburg